Asset Publisher Asset Publisher

Grzyby

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?

Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy  znaleziony  grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.

Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.

W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.

Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?

Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu:  na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.

Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a  mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.

Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?

To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale  stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.

Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z  muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.

Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?

Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak  są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.

Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.


Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne

Nadleśnictwo Cisna zaprasza do udziału w konsultacjach społecznych dotyczących obszarów referencyjnych oraz obszarów cennych przyrodniczo HCV (od ang. High Conservation Values).

 

W ramach przygotowania do procesu certyfikacji w systemie FSC ®, która odbywa się zgodnie        z wypracowanym Przejściowym Standardem Odpowiedzialnej Gospodarki Leśnej FSC dla Polski (FSC-STD-POL-02-2024) Nadleśnictwo Cisna wytypowało powierzchnie referencyjne oraz obszary o szczególnych wartościach ochronnych HCV.
 

Czym są obszary referencyjne i obszary HCV?

Powierzchnie referencyjne to wyznaczone fragmenty lasów w Nadleśnictwie, na których pozostawiamy las procesom naturalnym. Są to obszary wyłączone z działań z udziałem człowieka, na których nie prowadzi się zabiegów gospodarczych    i pielęgnacyjnych, a interwencja (np. usunięcie drzewa zagrażającego bezpieczeństwu publicznemu) jest dopuszczalna jedynie w sytuacjach wyższej konieczności - przy czym ścięte drewno pozostaje w lesie do naturalnego rozkładu. Jedynie w uzasadnionych przypadkach dopuszcza się tutaj działania mające na celu przywrócenie takich powierzchni do bardziej naturalnych warunków.

Obszary HCV (z ang. High Conservation Value) są to obszary wymagające szczególnej uwagi i dostosowanego sposobu gospodarowania (strategii zarządzania), ze względu na ich wyjątkowe wartości przyrodnicze, kulturowe i społeczne.

 

Wyróżniamy następujące kategorie obszarów HCV

HCV 1 – obszary, gdzie priorytetem jest ochrona przyrody, o kluczowym znaczeniu dla zachowania różnorodności biologicznej. Chronimy tu siedliska roślin i zwierząt zagrożonych wyginięciem, a także gatunki endemiczne i unikatowe w skali globalnej, regionalnej lub lokalnej. Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 1 dzielą się na trzy elementy

HCV 1.1.- definiowane jako fragment lasu specjalnie przeznaczony do ochrony walorów przyrodniczych bez kompromisu z potrzebami gospodarki.

HCV 1.2. - ostoje gatunków rzadkich i zagrożonych

HCV 1.3. - ostoje gatunków endemicznych

HCV 2 - obejmuje rozległe krajobrazy leśne oraz ekosystemy, które pozwalają na swobodne funkcjonowanie całych populacji gatunków.          W warunkach Polski kategoria ta obejmie duże (min.10 000 ha) kompleksy leśne ważne dla różnorodności biologicznej w skali krajobrazu. Mogą to być obszary Natura 2000, parki krajobrazowe. Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 2 zawierają jeden element:

HCV 2.1. - kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej

HCV 3 - obejmuje rzadkie i zagrożone ekosystemy, siedliska i ostoje –ochrona najcenniejszych typów siedlisk, takich jak torfowiska, bagna czy naturalne lasy łęgowe, które są szczególnie podatne na zanikanie. Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 3 zawierają dwa elementy

HCV 3.1. - ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące.

HCV 3.2. - ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy lecz w Polsce występujące powszechnie i wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej.

HCV 4 - obejmuje obszary ochronne pełniące rolę stabilizatora środowiska:

Lasy wodochronne: zabezpieczają zasoby wód i chronią przed skutkami wezbrań.

Lasy glebochronne: przeciwdziałają erozji i chronią stabilność zboczy oraz gruntów narażonych na degradację.

Lasy dostarczające usług ekosystemowych: obejmują usługi zaopatrzenia, takie jak żywność, produkty leśne i woda, usługi regulacyjne, takie jak regulacja powodzi, susz, degradacji gleby, jakości powietrza, klimatu i chorób, usługi wspierające, takie jak tworzenie gleby i obieg składników odżywczych oraz usługi i wartości kulturowe, takie jak korzyści rekreacyjne, duchowe, religijne i inne korzyści niematerialne.

Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 4 zawierają trzy elementy

HCV 4.1. - obszary wodochronne

HCV 4.2. - lasy glebochronne

HCV 4.3. - lasy zapewniają społeczeństwu szeroki zakres korzyści

HCV 5 obejmuje miejsca i zasoby o fundamentalnym znaczeniu dla zaspokajania podstawowych potrzeb społeczności lokalnych, ich utrzymania i przetrwania.

Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 5 zawierają jeden element. W Polsce obszary te nie były wyznaczane.

HCV 6 - w tej kategorii znajdują się miejsca, obiekty i krajobrazy posiadające istotną wartość kulturową, historyczna i archeologiczną. Mogą to być miejsca pamięci, cmentarze oraz historyczne granice i budowle leśne.

Obszary o wartościach ochronnych zebrane w grupie HCV 6 zawierają dwa elementy.

HCV 6.1.- obszary o kulturowych, archeologicznych czy historycznych wartościach ochronnych

HCV 6.2.- miejsca o znaczeniu kulturowym, ekologicznym, gospodarczym lub religijnym, ważne dla społeczności lokalnych.

 

Szczegółowe kryteria identyfikacji wskazane są w dokumencie pod nazwą „Przejściowy standard odpowiedzialnej gospodarki leśnej”. Dokument dostępny jest w wersji on-line na stronach organizacji FSC:

 https://pl.fsc.org/pl-pl/Standard-FSC-FM.

Informacje o powierzchniach referencyjnych i innych składowych sieci obszarów ochronnych zawiera zasada nr 6.  Krajowe Ramy Szczególnych Wartości Ochronnych dla Polski określa załącznik I Standardu.

 

Gdzie można znaleźć zestawienia i mapy obszarów wyznaczonych przez Nadleśnictwo?

Zestawienia obszarów HCV oraz powierzchni referencyjnych wraz z mapami znajdują się w załącznikach 3 - 16

 

Jak można zgłaszać uwagi i wnioski do wytypowanych obszarów?

Uwagi i propozycje dotyczące identyfikacji projektowanych obszarów HCV można wnosić za pomocą formularza zgłoszeniowego, którego wzór znajduje się w załączniku nr 1

 

Wypełniony formularz prosimy dostarczyć w wybrany sposób:

1. E-mailem na adres: cisna@krosno.lasy.gov.pl

2. Przez eDoręczenia: AE:PL-14007-89593-SDDVU-07

3. Osobiście lub pocztą na adres: Nadleśnictwo Cisna, Cisna 87A, 38-607 Cisna (w przypadku wysyłki pocztowej decyduje data stempla).

Prosimy o zapoznanie się z klauzulą RODO – przesłanie uwag  na jeden z podanych powyższych adresów jest równoznaczne z akceptacją klauzuli RODO

 

Do kiedy trwają konsultacje?

Proces konsultacji społecznych zostanie zakończony po upływie 30 dni od daty publikacji niniejszego ogłoszenia (tj. do16 lipca 2026 r.)

 

Kiedy i w jaki sposób będzie można się dowiedzieć  o wynikach konsultacji?

Nadleśnictwo Cisna rozpatrzy wszystkie głosy, dla których podane są dane kontaktowe oraz uzasadnienie.

Wyniki konsultacji zostaną udostępnione w formie raportu, na stronie internetowej Nadleśnictwa Cisna w zakładce Informacje/Konsultacje społeczne oraz w na stronie BIP jednostki.

Raport powstanie w terminie 8 tygodni po zakończeniu konsultacji (tj. do 10 września 2026 roku)
 

 

W ramach procesu konsultacyjnego dotyczącego powierzchni referencyjnych oraz obszarów o szczególnych wartościach ochronnych zapraszamy na spotkanie informacyjne, podczas którego przedstawimy szczegółowe założenia, mapy oraz cele wyznaczenia poszczególnych obszarów.

Data: 29.06.2026 r.

Godzina: 13:00

Miejsce: sala konferencyjna w OSW Wołosań (przy siedzibie Nadleśnictwa Cisna)

 

 Prosimy wszystkich zainteresowanych o zgłoszenie chęci udziału w spotkaniu informacyjnym na adres e-mail: cisna@krosno.lasy.gov.pl

 

Po zakończeniu konsultacji społecznych  powstanie  wykaz powierzchni referencyjnych i obszarów o szczególnych wartościach ochronnych, który będzie opublikowany na stronach www Nadleśnictwa.

  

Załączniki:

1. Formularz zgłaszania uwag i wniosków

2. Klauzula RODO

3. Zestawienie tabelaryczne obszarów HCV

4. Zestawienie tabelaryczne powierzchni referencyjnych

5. Mapa obszarów HCV 1.1

6. Mapa obszarów HCV 1.2

7. Mapa obszarów HCV 2.1

8. Mapa obszarów HCV 3.1

9. Mapa obszarów HCV 3.2

10. Mapa obszarów HCV 4.1

11. Mapa obszarów HCV 4.2

12. Mapa obszarów HCV 4.3

13. Mapa obszarów HCV 6.1

14. Mapa obszarów HCV 6.2

15. Mapa powierzchni referencyjnych

16. Strategia działań mających na celu utrzymanie i/lub wzmocnienie zidentyfikowanych wartości ochronnych (HCV)